De aftrekposten die ondernemers het vaakst laten liggen

Het urencriterium is geen aftrekpost, maar er hangt wel een flink deel van de ondernemersaftrek aan vast. Je voldoet eraan als je in het kalenderjaar minimaal 1.225 uur aan je onderneming besteedt en je meer tijd aan je onderneming besteedt dan aan ander werk, bijvoorbeeld een dienstverband. Die tweede voorwaarde geldt niet als je in een of meer van de vijf voorafgaande jaren geen ondernemer was.

Die 1.225 uur is niet alleen declarabele tijd. Je administratie bijhouden telt mee, offertes maken telt mee, je website bouwen telt mee. Wat niet meetelt is beschikbaar zijn zonder dat je werkt. Ook belangrijk: als je halverwege het jaar bent gestart, wordt de eis niet naar rato verlaagd. Je hebt dan dezelfde 1.225 uur nodig in minder maanden.

Voldoe je aan het urencriterium en heb je aan het begin van het kalenderjaar de AOW-leeftijd nog niet bereikt, dan is de zelfstandigenaftrek in 2026 een bedrag van 1.200 euro. Had je die leeftijd wel al bereikt, dan is het de helft, dus 600 euro. Dat bedrag is de afgelopen jaren stap voor stap verlaagd, en dat merken ondernemers die uit gewoonte nog met een oud getal rekenen.

Twee dingen zitten eraan vast. De zelfstandigenaftrek kan niet hoger zijn dan je winst voor de andere ondernemersaftrekken, tenzij je ook recht hebt op de startersaftrek. Blijft er een deel over dat je niet kwijt kunt, dan is dat niet verloren: die niet-gerealiseerde zelfstandigenaftrek mag je in de negen volgende jaren verrekenen. En het voordeel van de aftrek wordt in 2026 berekend tegen een tarief van 37,56 procent, ook als je inkomen in de hoogste schijf valt.

Boven op de zelfstandigenaftrek komt in 2026 een startersaftrek van 2.123 euro, of 1.062 euro als je aan het begin van het jaar de AOW-leeftijd al had bereikt. Je mag hem maximaal drie keer gebruiken in je eerste vijf jaar als ondernemer. De voorwaarde is dat je in een of meer van de vijf voorgaande jaren geen ondernemer was en dat je in die periode niet vaker dan twee keer de zelfstandigenaftrek hebt gehad.

Het interessante zit in de combinatie. Heb je recht op de startersaftrek, dan mogen de zelfstandigenaftrek en de startersaftrek samen hoger zijn dan je winst. Je hebt dan een verlies, en dat verlies kun je verrekenen met ander inkomen of met andere jaren. Voor iemand die naast zijn onderneming nog loon uit dienstbetrekking heeft, kan dat in het eerste jaar veel schelen.

De mkb-winstvrijstelling is in 2026 12,7 procent van je winst, nadat je die eerst hebt verminderd met de ondernemersaftrek. Je hoeft er niets voor aan te vragen en het urencriterium geldt er niet voor. Het voordeel wordt, net als bij de zelfstandigenaftrek, berekend tegen een tarief van 37,56 procent.

Waar hij opvalt, is bij verlies. De vrijstelling werkt twee kanten op: bij een verlies verlaagt zij ook het bedrag dat je kunt verrekenen. Dat is geen fout in de aangifte, maar het verklaart wel waarom een verlies van duizend euro geen duizend euro aan verrekening oplevert.

Investeer je in een jaar in bedrijfsmiddelen, dan kun je naast de gewone afschrijving een extra aftrek krijgen: de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek, kortweg KIA. In 2026 moet je daarvoor in totaal tussen 2.901 en 398.236 euro investeren. Bedrijfsmiddelen met een aanschafprijs van minder dan 450 euro tellen niet mee.

Het woordje dat de meeste ondernemers over het hoofd zien is totaal. Je telt alle investeringen van het jaar bij elkaar op. Een laptop van 1.400 euro haalt de drempel niet, maar diezelfde laptop plus een bureau, een telefoon en gereedschap kan er samen wel overheen komen.

Dit is de minst bekende post op deze lijst en soms de nuttigste. Ben je startende ondernemer met een eenmanszaak, maatschap, vof of commanditaire vennootschap en voldoe je aan de voorwaarden voor de startersaftrek, dan mag je zelf bepalen hoe en wanneer je afschrijft op bedrijfsmiddelen uit je startfase. Je bent dan niet gebonden aan het vaste ritme.

De grenzen: het gaat om bedrijfsmiddelen die je hebt aangeschaft in de jaren waarin je startersaftrek kon krijgen of in het jaar daarvoor, alleen om bedrijfsmiddelen die ook voor de investeringsaftrek in aanmerking komen, en het bedrag per kalenderjaar is gebonden aan hetzelfde maximum als de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek. Bij willekeurig afschrijven geldt daarnaast dit. Neem je het bedrijfsmiddel direct na de investering in gebruik, dan mag je meteen beginnen met afschrijven. Neem je het nog niet in gebruik, dan is de afschrijving maximaal het bedrag dat je in het investeringsjaar hebt betaald. Er gelden onder meer nog nadere voorwaarden voor bedrijfsmiddelen die je binnen een aantal jaren verhuurt.

Waar dat voor dient: je afschrijving landen in het jaar waarin je winst het hoogst is. In een startfase verschilt de winst per jaar vaak sterk, en dan kan de vrijheid om te kiezen flink schelen.

Werkt je fiscale partner mee in de onderneming zonder dat daar een vergoeding tegenover staat, of met een vergoeding van minder dan 5.000 euro, dan kun je de meewerkaftrek krijgen. Voorwaarden zijn onder meer dat je zelf aan het urencriterium voldoet en dat je partner 525 uur of meer in je onderneming werkt. De aftrek is een percentage van de winst en loopt op met het aantal uren.

Er is een tweede route. Betaal je je partner een vergoeding van 5.000 euro of meer, dan is dat bedrag aftrekbaar van je winst, en dan geeft je partner het op in de eigen aangifte. Welke route gunstiger uitpakt hangt af van de winst, de uren en het inkomen van je partner. Dat is een rekensom die je een keer maakt en daarna een paar jaar meegaat.

Sommige zakelijke kosten hebben ook een privékant, en die zijn daarom beperkt aftrekbaar. Het gaat om voeding, drank en genotsmiddelen, om representatie zoals recepties, feestelijke bijeenkomsten en vermaak, en om congressen, seminars, symposia, excursies en studiereizen.

Je hebt twee mogelijkheden. Je trekt deze kosten af voor zover ze boven de drempel van 5.700 euro uitkomen, of je kiest er bij de aangifte voor om 80 procent van het totaal af te trekken zonder die drempel. Voor de reis- en verblijfkosten bij congressen en dergelijke geldt daarnaast een maximum van 1.500 euro, tenzij het voor je werk noodzakelijk was om erbij te zijn.

Hier moeten we eerlijk zijn: de kosten van een werkruimte in je eigen woning zijn in de meeste gevallen niet aftrekbaar. Er zijn uitzonderingen, en die zijn streng.

Eerst het zelfstandigheidscriterium. De ruimte moet duidelijk te onderscheiden zijn van de rest van de woning: denk aan een eigen ingang of opgang, eigen sanitair, en de vraag of je hem aan een derde zou kunnen verhuren. Een bureau in de woonkamer valt af, en een logeerkamer die je als kantoor hebt ingericht ook.

Dan het inkomenscriterium, en dat kent twee varianten. Heb je nergens anders een werkruimte, dan moet je minimaal 30 procent van het totaal van je winst uit onderneming, belastbaar loon en resultaat uit overig werk in die ruimte verdienen, en minimaal 70 procent van dat totaal in of vanuit die ruimte. Heb je wel ergens anders een werkruimte, dan moet je minimaal 70 procent in die werkruimte thuis verdienen.

Bij de auto valt de keuze uiteen in twee situaties, en die verschillen sterk.

Wil je zien wat het bij jouw cijfers scheelt: in de rekenhulp Auto zakelijk of privé zet je privé houden, zakelijk kopen, financial lease en operational lease naast elkaar met de regels van 2026.

De auto blijft privé

Rijd je zakelijk in je eigen auto, dan mag je in 2026 voor de zakelijke ritten 0,25 euro per kilometer van je winst aftrekken. In 2025 was dat 0,23 euro. In dat bedrag zit alles verwerkt: brandstof, verzekering, tol en parkeren mag je er niet apart naast aftrekken. Let op dat woon-werkverkeer voor de inkomstenbelasting onder de zakelijke kilometers valt. Dat scheelt bij veel ondernemers meer dan de klantbezoeken zelf.

De auto staat op de zaak

Staat de auto op de balans, dan tel je voor het privégebruik een bedrag bij je winst op. Dat bedrag is een percentage van de cataloguswaarde en het hangt af van de CO2-uitstoot. Voor auto’s die in 2026 voor het eerst zijn toegelaten zijn er twee percentages: 18 procent bij een uitstoot van 0 en 22 procent bij een uitstoot van meer dan 0.

Dat lage percentage werkt niet bij elke auto zonder uitstoot hetzelfde. Volledig onder de 18 procent vallen auto’s op waterstof en auto’s die volledig worden aangedreven door geïntegreerde zonnecellen. Die zonnecellen moeten dan wel een vermogen hebben van ten minste 1 kilowattpiek, en de accu mag geen lood bevatten. Bij andere auto’s zonder uitstoot geldt de 18 procent tot en met een cataloguswaarde van 30.000 euro. Over het deel daarboven tel je 22 procent bij.

Valt je auto onder dat verlaagde percentage, dan houd je het 60 maanden. Die periode begint op de eerste dag van de maand na de maand van eerste toelating. Daarna wordt je percentage opnieuw vastgesteld volgens de regels die op dat moment gelden. Is je auto ouder, dan zegt de tabel van 2026 dus niet meteen wat voor jou geldt, en kijken we naar je eerste toelating en naar die 60 maanden. Voor auto’s ouder dan 16 jaar geldt sinds 2026 een bijtelling van 35 procent van de waarde in het economisch verkeer. Tot en met 2025 gold dat al vanaf 15 jaar. Welk percentage bij jouw auto hoort, is een van de dingen die we vooraf voor je nakijken.

Twee dingen die veel schelen. De bijtelling bedraagt ten hoogste het bedrag dat je daadwerkelijk aan autokosten hebt, inclusief afschrijving. En rijd je op jaarbasis niet meer dan 500 kilometer privé, dan hoef je niets bij te tellen, mits je dat kunt aantonen. Een sluitende rittenregistratie is daarvoor de gebruikelijke weg, en bij een systeem met het Keurmerk RitRegistratieSystemen gaat de Belastingdienst ervan uit dat je rittenregistratie sluitend is.

De kleineondernemersregeling, de KOR, is een btw-vrijstelling voor ondernemers met een omzet van maximaal 20.000 euro per kalenderjaar. Doe je mee, dan bereken je geen btw aan je klanten en draag je geen btw af. De keerzijde staat er direct naast: je trekt de btw over je zakelijke kosten en investeringen ook niet meer af.

Daarom is dit een rekensom en geen vanzelfsprekendheid. Lever je vooral aan particulieren, dan pakt de KOR vaak gunstig uit, want je prijs kan omlaag of je marge omhoog. Lever je vooral aan andere ondernemers die de btw toch terugvragen, dan levert het je klanten niets op en verlies je zelf de aftrek. Sta je aan de vooravond van een grote investering, dan is meedoen vaak juist ongunstig.

Let ook op de uitstap. Kom je in een kalenderjaar boven de 20.000 euro uit, dan mag je de KOR niet meer gebruiken en moet je dat doorgeven aan de Belastingdienst. Een vrijwillige afmelding kan alleen ingaan op de eerste dag van je aangiftetijdvak, en je doet die afmelding uiterlijk vier weken voordat je wilt dat hij ingaat. Na de afmelding kun je niet direct terug: het gaat om de rest van het kalenderjaar waarin je bent afgemeld en het jaar daarop.

Voor de allerkleinste omzetten bestaat daarnaast de registratiedrempel. Blijf je op maximaal 2.200 euro per kalenderjaar en hoef je je niet bij de KVK in te schrijven, dan hoef je je niet als btw-ondernemer te registreren. Heb je je al wel als btw-ondernemer aangemeld, bijvoorbeeld om eerder btw terug te vragen, dan kun je de registratiedrempel niet gebruiken. Ook hier geldt dat je geen btw op je kosten terugkrijgt.